Frida Holsten Gullestad

Anne Kari Hinna

#fff

#000

Sauebonde fortviler: –  Får ikke kjøpt én ny ullsokk en gang

Hanne Kvitberg henter varsomt et av de nyfødte lammene fra mora og setter seg på en blå melke­kasse like utafor døra til sauefjøset. Hun har lammet på fanget og snakker rolig med det. Det skal få merker i ørene, og mora følger med innenifra. Med to knepp blir dyret en del av den lille besetningen på Almberget gård.

Gården ligger høyt oppe i lia i Rindal i Trøndelag og har vært i drift siden 1500-tallet. Kvitbergs mann, Magnar Almberg, er 14. generasjon gårdbruker.

Nå er dagene preget av våkenetter og lamming. Utenfor bakdøra står to par støvler. Ett av dem er Kvitbergs grønne nattestøvler. Med lave skaft er de enkle å smette på seg for å se til dyrene i fjøset hver tredje time. Flere av dyrene har fått lam de siste dagene, og flere skal de bli.

Både om våren, før sauene skal lamme, og om høsten, før de skal pares, må sauene klippes. Vårens klipp fant sted for en drøy måned siden. ­Kvitberget sukker over den labre lønnsomheten i å få solgt ulla fra 37 dyr.

– Jeg tror ikke folk har peiling på at det arbeidet vi gjør. Det får vi ikke betalt for. Vi gjør det gratis, sier hun.

Ved klippingen stilte to naboer opp på dugnad. Med noen timer iherdig felles innsats fikk de samlet 10 sekker vårull, totalt 48,4 kilo, hvorav 30,20 kilo var av den fineste ullkvaliteten Norge har å by på.

Betalingen fra Nortura og Norilia på Malvik var 2554,17 kroner. Summen inkluderer 97 kroner i tilskudd fra staten. Regningen til klipperen var på 2400 kroner.

Etter alt arbeidet med ulla sitter de igjen med et overskudd på 154 kroner og 17 øre.

Folk sier at dette er en livsstil. Det er greit, men vi trenger ikke være fattige av den grunn.

Sauebonde fortviler: – Jeg tror ikke folk har peiling

 foreldremøte i barnehagen, og eit tema som me skulle diskutera rundt borda, var risikoleik. Klatring i tre og den typen aktivitetar som barn har gjort i alle år og som mange av oss ønsker barna framleis skal halda på med. Kva tenkte me om det? Rundt bordet vårt applauderte me. La barna klatra i trea.

 det opp spørsmål om kvar klatreløypa på den store leikeplassen var blitt av. Den erfarne barnehagepedagogen kunne fortelja at klatreløypa med tauverk som hadde vore på den store leikeplassen tidlegare, måtte dei ta vekk. Løypa tilfredsstilte ikkje krava frå EU, fortalde han, men det ante meg at han ikkje var heilt einig med EU i at denne løypa kunne medføra fare for barna.

 komme og undersøkt kva tre barna klatra i, og bakken under og kanskje alle småsteinane på bakken – kanskje var treet for skakt og bakken for hard og steinane kunne setta seg fast i halsen? Helst skal det vera gummiheller i pastellfargar å trø på for moderne barn, har eg sett etter mange turar på leikeplassar. Regelverket for leikeplassutstyr ligg i ei eiga forskrift og har mange fornuftige krav, som at det ikkje må brukast radioaktivt stoff i materialet som blir brukt på leikeplassar. Det vil me ikkje ha. Det er også eit dokumentasjonskrav i regelverket. Den støytdempande evna til underlaga må kunna dokumenterast, dersom fallhøgda er over 60 centimeter i eit klatrestativ. Kva gjorde dei før leikeplassforskrifta kom?

EU-leik

Noregs Bondelag og Norsk Bonde- og Småbrukarlag krev ei ramme på 4,2 milliardar kroner i årets jordbruksoppgjer.

Dei to bondelaga har den siste tida sete i tøffe forhandlingar om kravet. Først då det blei lyst i går tidleg, var dei i mål, fortel Tor Jacob Solberg, leiar for i Norsk Bonde- og Småbrukarlag.

Han er veldig glad for at jordbruket står saman om kravet om 4,2 milliardar kroner.

– Det er viktig at me står samla, seier Solberg.

Fredag skal han stå saman med LO. Då skal han, som første bonde- og småbrukarleiar, halda appell på Youngstorget under 1. mai.

– Det ser eg absolutt fram til, seier Solberg.

Av kravet på 4,2 milliardar kroner skal over 2,6 milliardar gå til å dekka ein ellevill kostnadsvekst. I tillegg skal gapet til andre grupper i samfunnet tettast, og bøndene skal få eit løft. Rekruttering og unge blir viktig.

– Ei satsing på den norske bonden er eit trygt, ansvarleg og heilt riktig val når det koker rundt oss, sa forhandlingsleiar og leiar for Bondelaget Bjørn Gimming då han saman med Solberg presenterte kravet i Landbruks- og matdepartementet.

Ei uroleg verd bidrar til usikre rammevilkår.

Bondeleiar klar for 1. mai med LO

Den norske bonden: Millionlønn eller nær fattigdomsgrensa

Norges Bondelag og Norsk Bonde- og Småbrukarlag troppar i dag opp i Landbruks- og matdepartementet for å presentera krava sine i årets jordbruksoppgjer. Då talgrunnlaget nyleg blei lagt fram av Budsjettnemnda, blei det slått fast at eit årsresultat i landbruket vil vera på 628.700 kroner for 2026.

Eit dykk inn i den tjukke rapporten frå Budsjettnemnda, som i detalj studerer økonomien i landbruket, viser dei store forskjellane blant bøndene.

Mens ein produksjon med 30 ammekyr gir eit årsresultat på 373.500 kroner i 2026, får ein kyllingbonde med 149.786 fjørfeslakt eit resultat på nær 1,3 millionar kroner.

Ifølge budsjettnemnda ligg det fleire arbeidstimar til grunn for ammekuproduksjonen enn for kyllingbonden. Mens det totale årsverket for ammekubruket er i overkant av 2,3, klarer kyllingbonden seg med i overkant av 1,1 årsverk.

Kombinasjonen av svin og korn, og egg og korn, kan også gi millionresultat, ifølge budsjettnemnda. Lista frå Budsjettnemnda over årsresultata per familieårsbruk ser slik ut:

Kylling- og planteproduksjon: 1.387.300 kroner.

Egg- og planteproduksjon: 1.243.800 kroner.

Gard med 55 svin og korn: 1.086.300 kroner.

Mange ligg langt under snittet, og nokon ligg over.

Enorme forskjellar i inntekt mellom bøndene

I morgon leverer Bondelaget og Norsk Bonde- og Småbrukarlag (NBS) kravet til staten, som kjem med sitt tilbod til bøndene neste veke. Nyleg kom Budsjettnemnda med tal som viser at bøndene ligg 63.000 kroner bak andre grupper i samfunnet. Skal det gapet tettast i 2027, trengst det over to milliardar aleine. I tillegg skal galopperande kostnadar og fleire andre satsingar i landbruket dekkast inn.

Mari Gjengedal er fylkesleiar i Norsk Bonde- og Småbrukarlag i Hordaland. Ho meiner dei to faglaga må ha eit langt større krav enn for eitt år sidan, då bøndene bad om 2,9 milliardar.

– Me bør krevja minst 5 milliardar, seier ho, men legg til at det er minst like viktig å understreka at det ikkje dekker behovet som er i landbruket.

Sjølv ser ho inga framtid som bonde. I 2024 avvikla ho drifta på småbruket i Samnanger utanfor Bergen.

– Eg representerer den aller største gruppa – dei som har lagt ned. Eg har kjent på kroppen korleis det er. Bønder jobbar dugnad for å produsera mat i Norge i dag, seier ho.

Ho har eit håp om å starta opp att ein dag, men så lenge landbrukspolitikken er som no, blir det berre produksjon for eige bruk. Ho meiner det er samfunnet som tapar på at bønder legg ned. For dei tidlegare bøndene blir liva betre. Bønder må kunna leva liv som liknar på dei liva folk flest lever, meiner ho.

– Om du må jobba dobbelt så mykje, men ha halvparten så stor inntekt og lite fri og ferie, er det ikkje rart at folk sluttar, seier ho.

Jan Erik Fløtre er fylkesleiar for Bondelaget i Vestland og driv med mjølkeproduksjon, ammeku og storfe i Gloppen kommune.

Ser inga framtid i bondeyrket

Tom Henning Bratlie

Bonden vil ikkje at sonen skal kasta bort livet sitt på å bli bonde

– Det har vore tomt for norsk kjøtdeig i fleire butikkhyller i vår. Kvifor har ikkje norske bønder levert nok kjøt?

– Det blei bygd mange nye fjøs til storfe rundt 2016–2018. Me skulle satsa på storfekjøt, men plutseleg blei det overproduksjon, og reguleringslagera blei fulle. Det var 5000 tonn på lager. Då blei prisane dratt ned. Då gjorde Nortura utrekningar om at me skulle ha 10.000 færre ammekyr på kort tid. Det blei sett i gang ei storstilt kalveslakting og ein reduserte besetningane veldig, og dårlege prisar gjorde at mange slutta. Ammekutalet har gått ned med minst 6–7000 mordyr, og no er det for lite kjøt.

– Det er fleire grunnar. Det blei importert mykje, og det kom ein trend med at ein skulle eta mindre kjøt. Det var kjøtskam. Men å få kjøt er ein langsiktig produksjon. Det går mange år, frå kua, som skal bedekkast, får kalven eitt år seinare, til dyret er slakteklart halvanna år etter det igjen.

– Det er konsernstyret i Nortura saman med Norsk egg og kjøttråvare (Noek), som set prisane til bonden. Eg meiner at dei har bomma totalt oppi dette. Noek er eit dotterselskap til Nortura. Det burde ha vore eit fristilt organ. Styreleiar i Noek, som styrer prisen til bonden, sit også i organet som importerer kjøt. Der sit også visekonsernsjefen i Nortura. Dei sit altså i selskapet som har store importkvoter og tener på import. Men eit stadig fallande tal bønder er med i Nortura. Det er stor misnøye med Nortura. Dei held prisane til bonden nede. I Sverige får bonden 20 kroner meir for kjøtet.

– Kvifor trur du Nortura held prisane nede?

– Det lurer me også på. Det gagnar ikkje eigarane i Nortura, som er bøndene. Det heng ikkje på greip. Men daglegvarebransjen tar maks heile tida, av det dei kan.

– Kunne det ha vore meir norsk kjøt i butikkane viss det var styrt på ein annan måte?

Ei varsla kjøtkrise

Strømprisene går i taket i Trøndelag. Nå må Ole Hogstad slå av vekstlampene

Ole Hogstad kniper av pelargoniaen for å få flere knopper. Rundt ham er resten av plantene i Drivstua Gartneri på Persaunet i Trondheim i ferd med å slå ut i full blomst.

Han følger strømprisene tett og er usikker på hvordan april måned vil forløpe seg for gartneriet. For et gartneri er elektrisiteten en av de viktigste innsatsfaktorene og kampen mot regningen en del av bransjen. Hogstad er som mange andre i landsdelen sjokkert over at strømprisene over natta ble Europas dyreste.

– Vi har hatt lavere pris enn resten av Norge. Nå er situasjonen snudd på hodet, sier han.

Når prisen er på sitt høyeste, har han begynt å skru av vekstlampene. Om natta, når prisene dupper, får lampene lyse gjennom de små timer.

Norge er delt i fem prisområder for kraft. Lenge har det vært Sør-Norge som har hatt de høyeste strømprisene, men denne våren har de høye strømprisene krøpet over Sognefjorden og videre gjennom Møre og Romsdal til Trøndelag helt til grensa til Nordland. Dette kalles prisområde NO3.

Hogstad er spent på utgiftene etter at Europas høyeste strømpriser plutselig traff Trøndelag 14. april 2026.

Denne dagen var maksprisen oppe i rundt 4,17 kroner per kWh, noe som gjorde NO3 til det dyreste strømområdet i hele Europa.

Det er flere årsaker, mener ekspertene: prissmitte fra Sør-Norge etter at det i fjor høst ble satt i drift en ny kraftkabel over Sognefjorden, lite vann i kraftmagasinene og arbeid på kraftlinjer. I tillegg har en ny, algoritmisk prismekanisme kommet på plass. Den kalles flytbasert markedstilkopling.

Gartneren tar grep mot strømsjokket

Helse Bergen skal bygga ny helikopterbase til Haukeland universitetssjukehus. Haukeland ligg i Bergen og er det største sjukehuset på Vestlandet. Likevel kan den nye basen komma i Øygarden eller Bjørnafjorden. Dei er fine plassar, men dei har til felles at dei ligg langt frå Bergen.

 landingsplass på taket av sjukehuset, men berre i dei mest akutte situasjonane landar helikoptera der. I dag har luftambulansen base ved Store Lungegårdsvann, og pasientar blir frakta derfrå i ambulanse til sjukehuset. Men baseavtalen går ut neste år, og derfor jaktar Helse Bergen på ny tomt. Eit alternativ var å flytta luftambulansen over på andre sida av Store Lungegårdsvannet. Men prislappen på ein halv milliard kroner har gjort sitt til at planane blei lagt i skuffa, ifølge Bergens Tidende (BT).

 Øygarden er positiv til ny helikopterbase i kommunen. Men fagfolk protesterer mot å legga basen på bygda. Og av alle tenester som kan bli flytta ut av Bergen, verkar dette å vera smått absurd. Også strilar som har behov for luftambulanse, vil vel nærast mogleg sjukehuset.

 Marte Monstad (Frp) i Bergen kasta seg i går inn i saka i BT, der ho bad helseminister Jan Christian Vestre (Ap) om hjelp. Men det er Bergen kommune som vil ha vekk luftambulansen frå dagens tomt, som kommunen eig. Der vil dei i staden ha noko dei kallar byutvikling.

Ut av by’n

Pernille Ekornrud Grøndal

Sidan lønnsforhandlingane starta før påske og gjennom streiken har Fellesforbundet verva 3000 nye medlemmar. Mange av dei nye medlemmane er hotell- og restaurantarbeidarar som ikkje har vore organiserte, og som har meld seg inn under streiken.

– Eg tippar me rundar 180.000 medlemmar i Fellesforbundet i løpet av dagen. Me mangla 200 i dag tidleg, seier streikegeneral Christian Justnes i Fellesforbundet.

Han møtte onsdag streikande hotell- og restaurantarbeidarar under vårsola i Bergen. Det er i Bergen det største streikeuttaket er til no, med rundt 800 i streik.

Dei kan streika lenge. Fellesforbundet har at streikekassa er på om lag 3 milliardar kroner.

– Pengane står på fond og blir forvalta godt, seier han.

Eigekapitalen vaks betydeleg då Fellesforbundet for nokre år sidan selde kontorbygget Lilletorget på Grønland i Oslo.

– Det er lenge. Det einaste som stoppar denne streiken, er at NHO Reiseliv kjem og møter krava våre, seier han.

Eg tipper me rundar 180.000 medlemmar i Fellesforbundet i løpet av dagen.

Har fått 3000 nye medlemmar

Pål Hellesnes

Både Marita Schurmeyer og André Knudsen har måtte vente på sjukepengar. No streikar dei for betre rettar.

– Det lengste eg måtte vente, var ti veker. Det er ikkje overkommeleg, seier Marita Schurmeyer, som er resepsjonist ved Thon Hotel Bristol i Bergen.

Denne veka sit ho streikevakt på fortauet utanfor hotellet. Schurmeyer har tolv år bak seg i bransjen og jobbar for tida 80 prosent i ein natturnus. Ho får mellom 34.000-36.000 kroner i månaden før skatt, litt avhengig av korleis vaktene fell. Ho arbeidar skift på åtte timar og har ei veke på og ei veke fri.

– Det er ikkje så mykje å skryta av, seier ho.

Nær 2000 hotell- og restaurantarbeidarar i Fellesforbundet og Parat er no ute i streik. At arbeidsgivar skal forskottera for sjukepengar, er ein av grunnane til at det blei streik, men for NHO Reiseliv blei det eit vanskeleg krav å innfri. Dei meiner at særleg for små og mellomstore aktørar er det krevjande å vera bank for det offentlege Noreg.

Då Schurmeyer under graviditetar blei sjuk og måtte ha sjukemelding, måtte ho derfor venta på utbetaling frå Nav, fortel ho. Ho måtte ha hjelp av sambuaren.

Også kollega André Knudsen, som i dag er assisterande kjøkkensjef på Thon Hotel Bristol, har fått kjenna på lommeboka at det er krevjande å bli sjuk i bransjen. Han fortel at då han tidlegare jobba som resepsjonist, samstundes som han studerte, blei han sjuk ein periode.

– Eg tok ut av BSU-kontoen for å overleva, seier han.

I dag er han faglært kokk og jobbar 100 prosent på kjøkenet på hotellet. Han har 41.000 kroner utbetalt i månaden. Det inkluderer eit nattillegg frå timen han ­jobbar frå klokka fem-seks om morgonen og eit helgetillegg.

Eg tok ut av BSU-­kontoen for å ­overleva.

Venta vekevis på sjukepengar

Unge Venstre-leiar Omar Svendsen-Yagci vil ha meir vindkraftutbygging i landet og går hardt ut mot den kommunale vindkraftretten som kommunane fekk under den borgarlege regjeringa.

– Eg og Unge Venstre meiner innføringa av vetoretten for vindkraft var blant dei største feila som blei gjort under den borgarlege regjeringa, seier Svendsen-Yagci.

Det var etter massiv folkeleg motstand mot vindkraftplanar over heile landet at kommunane fekk rett til å stanse vindkraftprosjekt innanfor eigne grenser.

Etter at vetoretten blei innført, er det meste av nye vindkraftprosjekt stoppa opp. For å løysa dei største utfordringane Noreg står overfor, er meir fornybar energi avgjerande, meiner han.

– Vetoretten er eit svik for både min og kommande generasjonar. Me har gitt ansvaret til lokalpolitikarar, og me ser at lokalpolitikarane ikkje er best eigna til å forvalta det ansvaret, seier han.

Han meiner det må byggast ut meir fornybar kraft både for å styrka økonomien og trygga landet i ei utrygg tid.

– Norge risikerer å få industridød om me ikkje bygger meir kraft. Krafta må vera både grøn og rimeleg, og der sjekkar landvind av, seier han.

Det er fleire eksempel å ta av, meiner han, men eit ferskt eksempel på eit prosjekt Unge Venstre-leiaren meiner ikkje burde vore stoppa, ligg i Søndre Land i Innlandet. Lokalpolitikarane sette ned foten.

Me ser at lokal­politikarane ikkje er best eigna til å forvalta ansvaret.

Unge Venstre vil ta valet frå kommunane

(tekst og foto

– Folk trur me får god lønn, men å vera servitør er ein hard jobb, seier Matija Zovko.

Han jobbar på pizzarestauranten Villa Paradiso i sentrum av Bergen, som søndag var stengd på grunn av streiken.

I bransjen tente menn 500.200 kroner i snitt i 2025, medan kvinner i snitt tente 475.700 kroner. Same år tente arbeidarar i industrien i snitt 637.400 kroner

– Folk tipsar også mindre no enn før, seier Zovko, som er frå Kroatia.

Sjølv drøymar han om å starta ein eigen pizzarestaurant ein dag, men han er uroa for utviklinga i bransjen. Han meiner restaurant­eigarar manglar innsikt i kor hardt det er å stå på golvet, i vasken, på kjøkenet, å servera, eller vera assistent.

– Alle fokuserer på å tena pengar. «All passion and love» er i ferd med å forsvinna, seier han mens ein fast kunde går forbi og gir dei streikande ein støttande kommentar.

Ifølge både Fellesforbundet og NHO Reiseliv var avstanden mellom partane stor.

– Det er så enkelt som at me ikkje har fått eit tilbod som er i nærleiken av godt nok, seier leiar i Fellesforbundet Christian Justnes.

Lønnstaparar over ti år

Søndagsvakta enda med eit punktert sykkeldekk. Det skjer innimellom, og det er så irriterande at dagen blei heilt øydelagt. Sykkelen er det viktigaste transportmiddelet i livet, og utan den blir alt vanskelegare. Sykkelen er stor og tung, og no må han på reparasjon.

 av ti er ei uføresett utgift vanskeleg inn i ein trong økonomi. Før helga kom Statistisk sentralbyrå (SSB) med ein fersk statistikk om levekårsutfordringar, som illustrerer fattigdomsproblem i ulike grupper i befolkninga. Her går det fram at 20,6 prosent ikkje har moglegheit til å klara ei uføresett utgift. I gruppa med dei lågaste inntektene er det 37,7 som ikkje klarer å betala ei uføresett utgift. Det er ganske mange.

 inntektskvartilen svarer 26,1 prosent at utgifter til medisinsk behandling er tyngande, og 23,6 prosent har problem med utgifter til medisin. Omtrent like mange synst det er tyngande med utgifter til tannlege. 15 prosent i den lågaste inntektskvartilen svarar at dei ikkje har råd til å gå til tannlege.

 blir banken ei redning, men baksmellen kan bli tung. 18,8 prosent av totalen har fått seg ei kredittkortgjeld eller eit forbrukslån som er tyngande.

 på sykkelen må eg ha. Det er ei kjip utgift, men utan hjulet stoppar logistikken i kvardagen. Det positive i den ferske statistikken frå SSB er at det er ei lita, men marginal, betring frå 2024 til 2025.

Uføresett

Tromme-bråket i Bergen:  – Kjennest ganske seriøst ut akkurat no

– Det kokar i Bergen på grunn av ulike meiningar om tromming på Brann stadion. Kor mange trommer er det som skapar splid og strid i Bergen?

– Eg har berre så vidt sett den. Ho er ikkje så stor, og polstra med puter og fyll for at ho ikkje skal gi så mykje klang, men vera dempa. Sjølve lyden er veldig låg.

– Korleis skal den ideelle fotballsupporteren laga lyd?

– Uansett korleis du vrir og vender på det, er det ein songkultur. Songen er det berande. Det er ein lang tradisjon som strekk seg til 1950- og 60-talet, å gå på fotballkampar og synga songar.

– Eg har ingen problem med å sjå at for menneske på utsida verkar dette absurd. For eigen del kjennest det ganske seriøst ut akkurat no.

– Kva seier dette om fotballens rolle i folks liv?

Fotball er ufatteleg mykje meir enn 22 spelarar på banen.

Ein kamp i kampen

– Det var beste mann på beste plassen, seier Djevat Hisenaj frå Fellesforbundet og tar den nye direktøren for Fløibanen AS i Bergen i handa.

Anders Nyland har berre vore fjorten dagar i jobben som sjef for ein av dei største turistmagnetane i byen. Hisenaj håpar Nyland vil opna døra for Fellesforbundet, som vil inn og organisera kokkar og servitørar i restauranten og få på plass ein tariffavtale.

– Når tariffavtalen er på plass, skal me skåla i sjampanje og marknadsføra restauranten på Fløyen, seier Hisenaj.

Sjølv hadde han håpa tariffavtalen kom på plass i vår, så han kunne ha stort 60-årslag på Fløyen saman med andre fagforeiningskameratar med stor dag. Det skjer ikkje.

Fellesforbundet har forsøkt ei stund å få på plass ein tariffavtale for servitørar og kokkar. Men prosessen stranda i fjor haust, då den førre direktøren sa opp jobben.

– Eg har ingenting i mot tariff. Eg er tilhengar av den norske modellen. Dersom tilsette her ønsker det, skal det ikkje stå på meg, lovar Nyland.

Ingen byar har høgare organisasjonsgrad i hotell- og serveringsbransjen enn Bergen, ifølge Djevat Hisenaj. Han er leiar for Fellesforbundets avdeling for hotell- og restaurantarbeidarar i området som tidlegare var Hordaland. Dei har drive eit målretta arbeid med å organisera tilsette i bransjen dei siste åra.

– For fem år sidan var det seks-sju restaurantar og kafear med tariff. No er det over femti, seier han.

Når tariff­avtalen er på plass skal me skåla i sjampanje og marknadsføra restauranten på Fløyen.

Banar veg for tariff på Fløyen

Den tidlegare sjefen for Nav og Skatteetaten Hans Christian Holte er blant 47 søkarar til jobben som direktør for den nyoppretta etaten KI Norge.

I november fekk ­Holte sparken frå jobben som Nav-sjef av arbeids- og inkluderingsminister Kjersti Stenseng.

Til Klassekampen stadfestar Holte at han vil bli den første «KI-tsaren» i Noreg.

– Eg søker jobben fordi eg synst det er eit stort og viktig oppdrag. Det er eit område i veldig rask utvikling, og eit område som har potensielt stor betydning for Noreg og offentleg sektor i Noreg, seier han.

Bakgrunnen for at Holte måtte gå på dagen som Nav-sjef i haust, var at Nav hadde gitt feil informasjon til Arbeids- og inkluderingsdepartementet og Riksrevisjonen.

Den nye direktøren vil få ei nøkkelrolle i gjennomføringa av nasjonal KI-politikk i åra som kjem. Digitaliseringsminister Karianne Tung har sagt at regjeringa vil auka satsinga på bruk av kunstig intelligens i offentleg sektor framover.

Holte har lang erfaring frå ulike toppjobbar i staten. Før åra som Nav-direktør hadde han stillinga som sjef for Skatteetaten og Direktoratet for forvaltning og IKT. Holte har også hatt ei rekke ulike stillingar i fleire departement.

Heather Broomfield fekk jobben som interimsdirektør i den nye avdelinga KI Norge. Ho har jobba som fagdirektør i Digitaliseringsdirektoratet, der ho har hatt ansvar for forskings- og utviklingssatsinga på kunstig intelligens. Broomfield har ei doktorgrad om kunstig intelligens og datadrive forvaltning i offentleg sektor. Også ho er blant søkarane som vil ha jobben som KI-direktør i staten.

Fekk fyken frå Nav – no ønsker Holte å styra KI-etat

– Me har ingen plan eller ønske om at dette skal skje igjen, seier Kjersti Toppe, nestleiar i Senterpartiet (Sp).

Etter «påskesviket» har fleire spekulert i om Sp er i ferd med å gli vekk frå det raudgrøne samarbeidet.

– Nei, det har me ikkje. Me fryktar Sylvi Listhaug som statsminister og ei liberal, borgarleg regjering.

Klassekampen møter Toppe heime i Åsane, på den kombinerte vidaregåande skulen og kulturhuset i bydelen, som ho i mange år var med å kjempa for, men som ho knapt har hatt tid til å besøke etter at det stod ferdig.

Samarbeidet på raudgrøn side har dei siste vekene nådd eit historisk botnpunkt, etter at Senterpartiet før påske danna fleirtal med Framstegspartiet, Høgre og KrF for eit kutt i avgifta på bensin og diesel. Til Dagens Næringsliv gav Høgre-nestleiar Henrik Asheim i helga uttrykk for at han håpar Sp vil finna saman med Høgre og dei borgarlege partia i fleire budsjettsaker.

Også internt i Senterpartiet har fleire tatt til orde for at partiet høyrer heime blant dei borgarlege partia. Toppe meiner desse stemmene er i eit lite mindretal.

– Enkeltstemmer hos oss har skapt uvisse om kor me står politisk, men eg opplever ikkje at det er ein debatt i partiet, seier Toppe, som sjølv tilhøyrer den raudgrøne fløya i partiet.

Me har ei ­nøkkelrolle i Stortinget som me ønsker å nytta.

Sp-Toppe slår ring om Støre

– Heilt sidan den historiske valsigeren i 2005 har Ap, Sp og SV halde samen i eit raudgrønt samarbeid, som etter kvart har vakse til å omfatta MDG og Raudt. Kva er årsakene til at dette samarbeidet no er på sitt verste?

– For det første: Det er viktig at det er venstresida som finn saman om løysingar. Så var nok det lettare med tre parti i 2005 enn no. I tillegg er me i ein veldig spesiell situasjon no. Det er dyrtid, og mange har dårleg råd.

– LO var den viktigaste pådrivaren for at SV, Sp og Ap samla seg i den raudgrøne koalisjonen i 2005. Kvifor har det vore viktig for LO at Ap samarbeider med andre parti?

– Me meiner vanlege folk og LO-medlemmar er best tent med ei sterk venstreside. Det er der dei kan samlast om den politikken som treff dei best og som kan finna politiske løysingar som er varige og stabile for folk. Regjeringa har gjort mykje, og LO vil bidra i lønnsoppgjeret.

– Kva rolle har LO i kulissene for dette samarbeidet i dag?

– Me jobbar slik me alltid har gjort. Me har tett dialog med politikken på heile venstresida. Så har me sagt at me vil finna fleire riggar for å samarbeida framover, utan at me har konkretisert det heilt enno.

– Eg tenker det blir viktig å finna dei store politiske sakene, for det er ingen tvil om at det er meir som foreinar enn som skil partia, så er det viktigare å samla seg tydelegare.

– Er det så viktig å ha med Senterpartiet?

Det er ingen tvil om at me er betre tent med dagens regjering enn med Frp og Høgre.

Manar til raudgrøn samling

Mens dei fleste av oss hadde fri langfredag, var arbeidarar på jobb på det store verftsområdet på Stord. Ein av dei som var på jobb på langfredag, omkom. Han jobba med å riva gamle offshoreinstallasjonar. Mannen var i 40-åra frå Litauen, og arbeidde hos ein av underleverandørane til Aker Solutions. Han hadde jobba i selskapet sidan 2019. Arbeidstilsynet og politiet jobbar framleis med å granska kva som forårsaka ulykka. Aker Solutions har også eit eige granskingsteam, ifølge Bergens Tidende.

av den fatale arbeidsulykka rykte den lokale fagforeiningstoppen i Bergen Richard Storevik ut i Bergens Tidende og etterlyste meir søkelys på HMS (helse, miljø og sikkerheit) i industrien. Han har sjølv jobba mange år i industrien, og veit kor farleg det kan vera. Storevik understrekar i avisa at han ikkje kjenner omstenda rundt den siste dødsulykka, men ulykka er ein av fleire som har resultert i omkomne industriarbeidarar. Storevik meiner det blir for mykje snakk om læring etter fatale ulykker, men etterlyser handling.

at tidspress, anbodsrundar og knappe marginar er ein del av bildet. Han meiner arbeidsgivarane må lytta meir til arbeidarane, som sjølv veit mykje om risiko. «Make HMS great again. Industrien er dødskul, men livsfarleg. Det er store og tunge løft. Det skal lite til for at det kan gå gale. Vi må vera på vakt heile tida», sa Storevik.

Omkom

Kjernekraftutvalet meiner kjernekraft passar inn i det norske energisystemet, og at det kan byggast med låg risiko. Konklusjonen, frå det samstemte utvalet, var likevel klar: Regjeringa bør ikkje gå i gang med ein prosess som gjer Noreg til eit kjernekraftland no.

Ordførar i Vardø Tor-Erik Labahå (Sp) er kritisk. Kommunen har både tomta klar og meldt inn til det lokale nettselskapet Barents Nett at det vil komma kraft frå eit kjernekraftanlegg i 2035.

– Me må starta arbeidet no, seier han.

Men han tvilar på draghjelp frå regjeringa.

– Arbeidarpartiet kjem nok til å legga NOU-en rett i ein skuff og bruka det som ei kvilepute for dei hardt subsidierte havvindprosjekta dei ønsker å få finansiert, seier han.

Noreg er ikkje avhengig av kjernekraft, og kjernekraft vil heller ikkje bidra med å nå klimamåla, konkluderte utvalet. Det peikte på fleire klare ulemper med kjernekraft. Først og fremst er det veldig dyrt. I tillegg er behovet for tryggleikstiltak store, og erfaringa frå andre land er at det tar svært lang tid å bygga kjernekraftanlegg.

Til Klassekampen seier Kristin Halvorsen at dersom ein skal kunna forsvara alle kostnadane som skal til for å bygga kapasitet og kompetanse og deponi som skal vara i hundre tusen år, må det ha eit visst omfang.

– Det trengst statleg styring med etablering av kjernekraft i Noreg, seier ho.

Kjernekraft er ei grasrotsak som har vakse opp i kommunane.

Ordførarar vil spela offensivt

I 2014 var lærerne i streik i tre måneder fordi de nektet å godta arbeidsgiverne i kommunene (KS) sitt ønske om å endre ordningene deres for arbeidstid. Nå seiler den samme arbeidstidsavtalen opp som stridstema i vårens lønnsoppgjør.

– Vi frykter at vi får kontortid. Det forsøkte KS i 2014. Vi er urolige for signalene som har kommet, sier Kine Madtzog, som er lektor ved Åsane videregående skole i Bergen.

Det er arbeidstidsordningene for lærere i videregående skole som er stridens eple. Lærere har i dagens arbeidstidsavtale like langt arbeidsår som andre yrkesgrupper, men den er fordelt skeivt i løpet av året. De jobber mer i skole­året, mens elevene er til stede, og har lang avspasering om sommeren.

I vinter forhandlet alle de tre lærerforbundene – Lektorlaget, Utdanningsforbundet og Skolenes Landsforbund – med KS om endring av avtalen. I januar ble det brudd i forhandlingene. Dermed må avtalen tas som del av lønnsoppgjøret.

– KS byr opp til uro blant våre medlemmer. De vil skrote en arbeidstidsavtale som vi mener fungerer godt. Det er ikke det skolen trenger nå, sier Helle Christin Nyhuus, leder i Norsk Lektorlag.

– Blir det ikke enighet, blir det konflikt, fortsetter hun.

Lektor Kine Madtzog underviser i norsk, engelsk og fellesfag ved Åsane videregående skole, og er klubbleder for Norsk Lektorlag ved skolen. Hun sier at tida med elevene i klasserommet er noe av det beste med å være lærer. Samtidig som tida som blir brukt til forberedelser og etterarbeid, er svært viktig for å gi god undervisning i klasserommet.

Streik er en uting, men dette er utrolig viktig.

Uenighet om arbeidstid kan gi lærerstreik

Fagrørsla tok til gatene då Solberg-regjeringa fjerna fleire av reglane i arbeidsmiljølova i 2014.

Fleire endringar er reversert, men ein del har fått bli. Raudt ber Stortinget bli med på ei siste opprydding, og partiet vil stilla forslag om blant anna ei kraftig innstramming i gjennomsnittsberekning av arbeidstid.

– Dette er den nye forma for sosial dumping. Me har fått varsku om at dei som er mest desperat etter arbeid, blir utnytta. Dei jobbar lange skift, 10–12 timar utan overtidsbetaling, og blir ofte sendt ut av landet når dei ikkje har arbeid, seier leiar Marie Sneve Martinussen.

Leiar i Fellesforbundet Christian Justnes stadfestar at bruken har breidd om seg og helsar ein debatt velkommen.

– Ein del av praksisen knytt til gjennomsnittsberekning, er basis i sosial dumping.

Dette er uheldig for den enkelte arbeidstakar, og i tillegg bidrar det til at fastbuande arbeidstakarar som har eit liv utanfor arbeidet, blir utkonkurrert, seier Martinussen.

– Ein røyrleggar som skal henta i barnehagen, kan ikkje ha ein slik arbeidskvardag over tid.

Arbeidsgivarar skal også i framtida kunna gjennomsnittsberekna arbeidstida, men Raudt meiner at det må hovudsakleg skje etter drøfting og avtale med tillitsvalde. Partiet vil korta ned perioden for gjennomsnittsberekning frå 52 veker til 26 veker.

Eg stussar over at ein seier at det er eit problem.

Anne Kari Hinna

Artikler

Sauebonde fortviler: – Får ikke kjøpt én ny ullsokk en gang

EU-leik

I går kravde han 4,2 milliardar kroner av staten. I morgon skapar bondegeneral Tor Jacob Solberg historie på Youngstorget.

Enorme forskjellar i inntekt mellom bøndene

Tidlegare bonde Mari Gjengedal meiner bondelaga må krevja 5 milliardar i år. Sjølv har ho gitt opp.

Bonden vil ikkje at sonen skal kasta bort livet sitt på å bli bonde

Strømprisene går i taket i Trøndelag. Nå må Ole Hogstad slå av vekstlampene

Ut av by’n

Fellesforbundet rundar 180.000 medlemmar etter verving under streiken.

Både Marita Schurmeyer og André Knudsen har måtte vente på sjukepengar. No streikar dei for betre rettar.

Kommunane burde ikkje ha rett til å stoppa vindkraftutbyggingar, meiner Omar Svendsen-Yagci, leiar i Unge Venstre.

Lønnstaparar over ti år

Uføresett

Tromme-bråket i Bergen: – Kjennest ganske seriøst ut akkurat no

Turistnæringa i Bergen er best i Noreg på fagorganisering, seier fagforeiningstopp. No står tariffavtale på Fløyen for tur.

Fekk fyken frå Nav – no ønsker Holte å styra KI-etat

Nestleiaren i Senterpartiet seier Sp ikkje har tenkt å bana veg for Høgre og Framstegspartiet i regjering.

LO-leiar Kine Asper Vistnes ringer Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum innimellom. Då seier ho at han må halda seg til venstresida.

Omkom

Ordførarar vil spela offensivt

Kommune-Norge vil endre ordningene for arbeidstid for lærere i videregående skole. Det kan føre til stans i undervisningen i vår.

Raudt vil stramme inn arbeidsmiljølova for å hindra sosial dumping. NHO hevdar det går mot arbeidstakarars ønske.

SV, Rødt og MDG vil inndra tidligere stortingsrepresentanters spesialtilgang til Stortinget. Venstre mener flere bør få slike adgangskort.

271 har fått «gullkort»

Parodisk

Pensjonsrebell Andreas Raknes er sint

Politidirektoratet har bedt politidistrikta vurdera å ta i bruk meir sivil kompetanse.

Sauebonde fortviler: – Får ikke kjøpt én ny ullsokk en gang

EU-leik

I går kravde han 4,2 milliardar kroner av staten. I morgon skapar bonde­ge­neral Tor Jacob Solberg historie på Youngs­tor­get.

Enorme for­skjel­lar i inntekt mellom bøndene

Tidlegare bonde Mari Gjengedal meiner bondelaga må krevja 5 milliardar i år. Sjølv har ho gitt opp.

Bonden vil ikkje at sonen skal kasta bort livet sitt på å bli bonde

Strøm­pri­sene går i taket i Trøndelag. Nå må Ole Hogstad slå av vekst­lam­pene

Ut av by’n

Felles­for­bundet rundar 180.000 medlemmar etter verving under streiken.

Både Marita Schurmeyer og André Knudsen har måtte vente på sjuke­pen­gar. No streikar dei for betre rettar.

Kommunane burde ikkje ha rett til å stoppa vindkraft­ut­byg­gingar, meiner Omar Svendsen-Yagci, leiar i Unge Venstre.

Lønns­ta­parar over ti år

Uføresett

Tromme-bråket i Bergen: – Kjennest ganske seriøst ut akkurat no

Turist­næ­ringa i Bergen er best i Noreg på fagor­ga­ni­se­ring, seier fagfor­ei­nings­topp. No står tariff­av­tale på Fløyen for tur.

Fekk fyken frå Nav – no ønsker Holte å styra KI-etat

Nest­leia­ren i Senter­par­tiet seier Sp ikkje har tenkt å bana veg for Høgre og Frams­tegs­par­tiet i regjering.

LO-leiar Kine Asper Vistnes ringer Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum innimellom. Då seier ho at han må halda seg til venstre­sida.

Omkom

Ordførarar vil spela offensivt

Kommune-Norge vil endre ordningene for arbeidstid for lærere i videre­gå­ende skole. Det kan føre til stans i under­vis­ningen i vår.

Raudt vil stramme inn arbeids­miljølova for å hindra sosial dumping. NHO hevdar det går mot arbeids­ta­karars ønske.

SV, Rødt og MDG vil inndra tidligere stortings­re­pre­sen­tanters spesial­tilgang til Stortinget. Venstre mener flere bør få slike ad­gangs­kort.

271 har fått «gullkort»

Parodisk

Pensjons­rebell Andreas Raknes er sint

Politi­di­rek­to­ratet har bedt politi­dis­trikta vurdera å ta i bruk meir sivil kompetanse.

I går kravde han 4,2 milliardar kroner av staten. I morgon skapar bondegeneral Tor Jacob Solberg historie på Youngstorget.

Enorme forskjellar i inntekt mellom bøndene

Strømprisene går i taket i Trøndelag. Nå må Ole Hogstad slå av vekstlampene

Fellesforbundet rundar 180.000 medlemmar etter verving under streiken.

Både Marita Schurmeyer og André Knudsen har måtte vente på sjukepengar. No streikar dei for betre rettar.

Kommunane burde ikkje ha rett til å stoppa vindkraftutbyggingar, meiner Omar Svendsen-Yagci, leiar i Unge Venstre.

Lønnstaparar over ti år

Turistnæringa i Bergen er best i Noreg på fagorganisering, seier fagforeiningstopp. No står tariffavtale på Fløyen for tur.

Nestleiaren i Senterpartiet seier Sp ikkje har tenkt å bana veg for Høgre og Framstegspartiet i regjering.

LO-leiar Kine Asper Vistnes ringer Sp-leiar Trygve Slagsvold Vedum innimellom. Då seier ho at han må halda seg til venstresida.

Kommune-Norge vil endre ordningene for arbeidstid for lærere i videregående skole. Det kan føre til stans i undervisningen i vår.

Raudt vil stramme inn arbeidsmiljølova for å hindra sosial dumping. NHO hevdar det går mot arbeidstakarars ønske.

SV, Rødt og MDG vil inndra tidligere stortingsrepresentanters spesialtilgang til Stortinget. Venstre mener flere bør få slike adgangskort.

Pensjonsrebell Andreas Raknes er sint

Politidirektoratet har bedt politidistrikta vurdera å ta i bruk meir sivil kompetanse.